Jedna z najczęściej występujących chorób cywilizacyjnych - osteoporoza

Osteoporoza jest chorobą, która może prowadzić do złamań kości nawet po lekkich urazach. Jakie są jej przyczyny? Kto jest na tę chorobę najbardziej narażony? Jakie są objawy osteoporozy? Jak tę chorobę rozpoznać, a jak wygląda jej leczenie?

Czym jest osteoporoza i jakie są jej objawy?

Jak pokazują dane epidemiologiczne - w Polsce na osteoporozę cierpi około 2 miliony ludzi, a kolejne 9 milionów jest nią zagrożonych. Niestety jedynie 200 tysięcy Polaków leczy się z tego powodu. Choroba ta stanowi zatem obecnie jeden z najpoważniejszych problemów zdrowotnych, społecznych oraz ekonomicznych nie tylko w Polsce, ale i na świecie. Osteoporoza jest metaboliczną chorobą kości, charakteryzującą się zmniejszoną mineralną gęstością kości, upośledzoną mikroarchitekturą tkanki kostnej, a w konsekwencji zwiększoną jej łamliwością i podatnością na złamania niskoenergetyczne. Przez wiele lat choroba nie daje żadnych objawów.

seniors 1505935 1920

Dopiero w późniejszym etapie objawia się ona bólami oraz złamaniami niskoenergetycznymi- czyli takimi do których dochodzi w wyniku mniejszej siły, niż zwykle jest konieczna, aby doszło do złamania (może to być upadek z wysokości własnego ciała lub złamanie samoistne). Przykładami takich złamań są złamania kompresyjne kręgów, zwłaszcza w odcinku lędźwiowym oraz piersiowym kręgosłupa. Najnowsze badania epidemiologiczne, pokazują, że do złamań osteoporotycznych dochodzi najczęściej u pacjentów z densytometrycznie niską masą kostną - osteopenią. Pacjenci Ci wymagają konsultacji z lekarzem w celu podjęcia leczenia.

Co może wywołać osteoporozę?

Osteoporoza obarczona jest wieloma czynnikami ryzyka. Czynniki genetyczne oraz demograficzne w istotny sposób przyczyniają się do rozwoju choroby. Silnym czynnikiem ryzyka zachorowania są predyspozycje rodzinne w postaci złamań niskoenergetycznych u rodziców w przeszłości. Zwłaszcza złamanie szyjki kości udowej. Badania pokazują, że jeśli w przeszłości u któregoś z rodziców doszło do tego typu złamania w wyniku osteoporozy to ryzyko złamania u dzieci wzrasta dwukrotnie. Osteoporoza częściej występuję u osób starszych oraz u kobiet. Rozwija się zwykle między 50 a 60 rokiem życia. Niestety coraz częściej dotyka również ludzi młodszych. Z badań wynika, że już co 3 kobieta i co 5 mężczyzna zmagają się z tą chorobą.

Na osteoporozę narażone są kobiety zwłaszcza po okresie menopauzalnym - ubytek masy mineralnej kości wynosi wtedy 7-10% w skali roku. Spowodowane jest to brakiem ochronnego wpływu estrogenów na kobiece ciało. Osoby rasy białej oraz żółtej, a także szczupłe, również są bardziej narażone na osteoporozę. Styl życia oraz sposób w jaki się odżywiamy, ma bardzo istotny wpływ na rozwój choroby. Dieta uboga w nabiał, przetwory mleczne oraz ryby, sprzyja rozwojowi osteoporozy. Dlatego odpowiednio zbilansowana dieta z dużą zawartością wapnia, witaminy D3 oraz K2 skutecznie zmniejsza ryzyko wystąpienia choroby.

U pacjentów z rozpoznaną osteoporozą właściwe odżywianie stanowi integralną część leczenia osteoporozy, przyczyniając się do zwiększenia masy mineralnej kości. Dlatego bardzo ważne jest aby oprócz właściwego leczenia farmakologicznego, pamiętać o prawidłowym odżywianiu się. Palenie tytoniu, spożywanie dużej ilości alkoholu i kawy oraz siedzący tryb życia, bez aktywności fizycznej również sprzyja zachorowalności. Osteoporoza rozwija się w przebiegu innych schorzeń. Należą do nich między innymi nadczynność przytarczycy, tarczycy, reumatoidalne zapalenie stawów, ZZSK, nefropatia z ucieczką wapnia i fosforu, choroby zapalne jelit, hiperprolaktynemia, przebyte złamania, unieruchomienie, choroby nowotworowe i wiele innych.

W leczeniu wyżej wymienionych chorób stosuje się leki, które mogą powodować zmniejszenie masy mineralnej kości, a tym samym rozwój osteoporozy. Do tych leków należą glikokortykosteroidy, hormony tarczycy w dużych dawkach, leki przeciwpadaczkowe, heparyna, anatgoniści witaminy K, leki immunosupresyjne, tamoksifen, inhibitory aromatazy, inhibitory pompy protonowej, leki przeciwretrowirusowe i inne. Pacjenci chorujący na choroby lub przyjmujący na stałe leki wyżej wymienione powinny regularnie poddawać się badaniom densytometrycznym celem kontroli stanu masy mineralnej kości.

Jak rozpoznać osteoporozę?

Osteoporozę według WHO, IOF i ISCD rozpoznaje się na podstawie zmniejszonej gęstości mineralnej kości w badaniu densytometrycznym – densytometrii, w lokalizacji kręgosłupa lędźwiowego i/lub bliższego końca kości udowej, potocznie szyjki kości udowej. Niespełnienie kryterium densytometrycznego nie wyklucza wystąpienia złamania niskoenergetycznego, które stanowi najistotniejszy klinicznie objaw osteoporozy. Dlatego u osób, u których doszło do złamania niskoenergetycznego, pomimo prawidłowego wyniku badania densytometrycznego lub wyniku świadczącym o niskiej masie kostnej – osteopenii, należy rozpoznać osteoporozę i włączyć leczenie wg wytycznych m.in. National Bone Health Alliance.

Badania epidemiologiczne pokazują, iż do złamań osteoporotycznych najczęściej dochodzi u osób, których wynik densytometrii znajduję się w zakresie osteopenii. Włączenie leczenia należy rozważyć również u osób bez złamania ale z dużym ryzykiem obliczonym za pomocą kalkulatora FRAX. Należy również rozpoznać przyczyny zawyżonej wartości wskaźnika T-Score, takie jak złamanie trzonu kręgu, zaawansowane zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze kręgosłupa, duże zmiany miażdżycowe w aorcie brzusznej, zwapnienia w aparacie więzadłowym kręgosłupa w przebiegu zesztywniającego zapalenie stawów kręgosłupa.

hands 981400 1920

Jak wygląda leczenie osteoporozy?

Osteoporoza ma wiele odmian - osteoporoza pierwotna, osteoporoza wtórna, osteoporoza miejscowa oraz inne wtórne choroby metaboliczne kości. Celem leczenia osteoporozy jest nie tylko podniesienie masy mineralnej kości, lecz także zapobieganie złamaniom, choć te dwa cele są ze sobą ściśle powiązane.

Leczenie osteoporozy obejmuje wiele czynników, które stanowią integralne części terapii. Pierwszym krokiem jest zwalczanie i unikanie modyfikowalnych czynników ryzyka osteoporozy. Kolejnym zapewnienie optymalnego stężenia witaminy D3 w surowicy krwi – 25(OH)D oraz witaminy K2 i wapnia poprzez odpowiednią suplementację. Następnym krokiem jest zapobieganie upadkom, które niosą ze sobą ryzyko złamania niskoenergetycznego. Następnie należy włączyć odpowiednie leków przeciwresorpcyjne lub stymulujące tworzenie tkanki kostnej. Bardzo ważnym elementem leczenia osteoporozy oraz jej powikłań jest rehabilitacja i walka z bólem po złamaniach osteoporotycznych, a także poprawę komfortu życia.

Osteoporoza jest poważną chorobą metaboliczną kości, jednak bardzo dużo zależy od nas. Zbilansowana dieta bogata w nabiał, ryby, codzienna aktywność fizyczna oraz prawidłowa suplementacja witaminy D3, K2 oraz wapnia skutecznie zmniejsza ryzyko zachorowania na osteoporozę. [1]


 

1 Głuszko P.: Osteoporoza – postępy 2015. Med. Prakt., 2016; 5: 52–56

Publikowane: 24.02.2017

Dotyczące tematu

Specjaliści w Twojej okolicy